Recenzja Stygian: Outer Gods. Pradawni bogowie są bliżej, niż się wydaje

Jedna z najpopularniejszych koncepcji Howarda Phillipsa Lovecrafta brzmi tak: człowiek jest nie tylko zbyt słaby, by oprzeć się pradawnym bogom — nie potrafi nawet pojąć, z czym właściwie się zetknął. Gry wideo oparte na twórczości pisarza muszą oczywiście iść na kompromisy. Gracz musi dostać broń, możliwość eksplorowania świata i przynajmniej iluzję kontroli nad wydarzeniami.

Stygian: Outer Gods od studia Misterial Games próbuje znaleźć równowagę między lovecraftowskim horrorem, RPG i mechanikami survivalowymi. Jest tu przeklęte miasteczko, tajemniczy kultyści, istoty z innego świata, ograniczone zapasy i poczytalność, która nie wytrzymuje spotkania z tym, co niepojęte. A także broń biała, broń palna i możliwość samodzielnego zdecydowania, czy kolejna przerażająca piwnica jest warta zużycia nabojów i komórek nerwowych.

Po półtora roku we wczesnym dostępie gra wreszcie doczekała się pełnej premiery. Twórcy obiecują ukończoną historię, nowe lokacje, przeciwników, broń i bossów. Czy jednak Outer Gods ma do zaoferowania coś więcej niż kolejną wyprawę przez scenerie znane z twórczości Lovecrafta? A co najważniejsze — czy autorom udało się zmienić interesujący pomysł w naprawdę wciągającą grę?

Głównym bohaterem opowieści jest Jack Harrison, były antropolog i żołnierz, którego tajemnicza dziewczyna imieniem Victoria zaprasza do Kingsport. Niegdyś prosperujące miasto portowe dawno popadło w ruinę, a spowite mgłą ulice skrywają zbyt wiele nieprzyjemnych sekretów. Wyprawa ma dla Jacka również osobiste znaczenie: ma nadzieję dowiedzieć się, co stało się z jego zaginionym ojcem, który wcześniej interesował się tym miejscem.

Jednak zgodnie z prawami gatunku podróż niemal od razu wymyka się spod kontroli. Katastrofa statku więzi bohaterów, a pierwsze próby zbadania ulic miasta przeradzają się w serię spotkań z istotami, które zdecydowanie nie należą do zwykłej rzeczywistości. Z czasem osobiste śledztwo przeradza się w coś znacznie większego: miastu zagraża nadejście Czarnego Dnia — katastrofalnego wydarzenia związanego z przebudzeniem pradawnych sił.

Akcja Outer Gods rozgrywa się w uniwersum Stygian: Reign of the Old Ones i opowiada o wydarzeniach poprzedzających Czarny Dzień. Znajomość pierwszej gry nie jest jednak wymagana. Prequel ma własną historię, którą można przeżyć jako samodzielną przygodę.

Fabuła nie spieszy się z odkrywaniem wszystkich kart, co budzi ciekawość. Kingsport sprawia wrażenie martwego, ale puste ulice nie oznaczają, że nikogo tu nie ma. Za zamkniętymi drzwiami dzieją się dziwne rzeczy, mieszkańcy zachowują się wyjątkowo podejrzanie, a znajdowane listy i pamiętniki stopniowo składają się na ponury obraz wydarzeń.

Gra nie próbuje przy tym bezustannie straszyć tanimi jumpscare’ami. Jej główne narzędzia to niepokojąca atmosfera, niedopowiedzenia i poczucie, że poza granicami ludzkiego pojmowania istnieje coś ogromnego i zupełnie obojętnego na nasz los. Oczywiście nie ma co liczyć wyłącznie na subtelny horror psychologiczny. Potworów, walk i całkiem namacalnych zagrożeń jest tu pod dostatkiem. Jednak w najlepszych momentach Outer Gods znakomicie oddaje główny nastrój twórczości Lovecrafta: najbardziej przeraża to, co nieznane.

Kingsport i jego okolice składają się z połączonych ze sobą lokacji, w tym starych ulic, arystokratycznej posiadłości, kopalń, cmentarzy, lasów, latarni morskiej oraz obszarów nieziemskiej krainy.

Nie jest to otwarty świat w tradycyjnym sensie, lecz swego rodzaju metroidvania. Gra zachęca do eksplorowania poszczególnych obszarów, szukania kluczy i wskazówek, otwierania nowych przejść oraz powracania do znanych już miejsc, gdy zdobędziemy odpowiednie narzędzia lub informacje. Trzeba uważnie badać otoczenie, czytać notatki i zapamiętywać szczegóły. Co ważne, fabuła jest przedstawiana nie tylko w dialogach, lecz także za pośrednictwem elementów otoczenia, które opowiadają o dawnych mieszkańcach miasta.

Zagadki urozmaicają eksplorację i pozwalają odpocząć od walki. Nie wszystkie sprowadzają się do znalezienia właściwego klucza: niektóre wymagają łączenia informacji, badania otoczenia i zwracania uwagi na osobliwości, które łatwo przeoczyć przy pobieżnym oglądzie. Osoby lubiące metodycznie poznawać światy gier znajdą w Outer Gods sporo interesujących treści. Aż chce się sprawdzać podejrzane zakamarki i czytać znalezione dokumenty. Czasem ciekawość zostaje nagrodzona przydatnym wyposażeniem, a czasem — kolejną porcją kłopotów.

Stygian: Outer Gods nie próbuje zmieniać gracza w maszynę do zabijania potworów. Na początku bohater jest dość bezbronny, wrogowie szybko karzą za błędy, a zapasami trzeba gospodarować oszczędnie.

Jack ma do dyspozycji zarówno broń białą, jak i palną. Nóż i sierp pozwalają oszczędzać naboje, ciężki młot umożliwia zadawanie potężnych ciosów, a rewolwer, strzelba i karabin pozwalają rozprawiać się z zagrożeniami z dystansu. Sama broń nie gwarantuje jednak zwycięstwa: niektóre starcia wymagają ostrożności, a czasem rozsądniej jest w ogóle unikać walki.

Walka wręcz opiera się na zarządzaniu wytrzymałością, blokowaniu, unikach i wybieraniu odpowiedniego momentu na kontratak. Nie można bezmyślnie wymachiwać bronią: ataki zużywają wytrzymałość, a nieudany zamach pozostawia bohatera bezbronnym wobec ciosu przeciwnika. Gdy wrogów jest kilku, sytuacja staje się jeszcze groźniejsza.

Broń palną łatwiej opanować, ale jej skuteczność ogranicza ilość amunicji. Znalezione naboje warto zachować na naprawdę niebezpieczne starcia, a materiały i przepisy rzemieślnicze pozwalają samodzielnie wytworzyć część potrzebnych przedmiotów. W rezultacie nawet zwykły przeciwnik każe się zastanowić: warto zużyć na niego cenne zasoby czy lepiej spróbować przemknąć obok?

Skradanie się stanowi alternatywę dla bezpośredniej konfrontacji, choć nie należy oczekiwać pełnoprawnej skradanki. Pomaga uniknąć niektórych zagrożeń i wybrać dogodniejszy moment do działania, ale nie zmienia każdego starcia w złożoną łamigłówkę taktyczną. Walka w wersji premierowej nadal ma swoje wady. Starcia są napięte, ale nieporadne — ataki wydają się zbyt ociężałe, ruchy bohatera są mocno ograniczone, a animacje ciosów nie zawsze przekonują.

W Kingsport trzeba pilnować nie tylko zdrowia fizycznego. Świat Outer Gods zagraża również psychice: spotkania z istotami z innego świata i inne przerażające wydarzenia mogą wywołać zaburzenia psychiczne wpływające na rozgrywkę.

To ważny element lovecraftowskiej atmosfery. Bohater nie może bez końca patrzeć na coś, co łamie prawa zwykłej rzeczywistości, i pozostać niezmieniony. Spotkanie z nieznanym ma swoje konsekwencje, a stan postaci staje się kolejnym czynnikiem, który trzeba brać pod uwagę podczas eksploracji świata. Przeżycia odciskają piętno na bohaterze i z czasem prowadzą do rozwoju zaburzeń psychicznych. Wpływają one bezpośrednio na dalsze postępy, zmieniając sposób postrzegania gry i zachowanie postaci.

Aby przetrwać, trzeba szukać przydatnych przedmiotów, zbierać materiały oraz wytwarzać leki i inne środki pomagające radzić sobie ze skutkami przygód. Ograniczona pojemność ekwipunku zmusza do planowania dalszej trasy i oceniania, ile niebezpieczeństw bohater jest w stanie przetrwać.

Rozwój postaci opiera się na kartach Grzechu i Wróżbity. Pozwalają one dobierać umiejętności pasywne, premie i modyfikatory do własnego stylu przetrwania. Karty trzeba znaleźć podczas eksploracji świata. Niektóre otwierają nowe interakcje i dostęp do ukrytych obszarów, inne pełnią funkcję modyfikatorów i wzmocnień, zwiększając ogólny potencjał postaci. Drugą warstwę tworzenia buildu stanowią różne cechy: elokwencja, okultyzm, otwieranie zamków i tak dalej.

Największe wrażenie Outer Gods robi otoczeniem i projektem lokacji. Opuszczone budynki, spowite mgłą ulice, ponure lasy i podziemne przestrzenie składają się na spójny — i, co ważne, przekonujący — obraz. Szczególnie dobrze wypadają lokacje, w których znajoma architektura stopniowo ustępuje miejsca czemuś obcemu i niewytłumaczalnemu.

Twórcy korzystają z Unreal Engine 5 i stawiają na szczegółowe otoczenie oraz oświetlenie. Atmosferę buduje jednak nie sama grafika: znacznie ważniejsze jest to, jak gra wykorzystuje widoczność, przestrzeń i dźwięk. Gdy mgła skrywa odległe obiekty, a wąski korytarz nie pozwala zawczasu stwierdzić, co czai się za rogiem, styl wizualny naprawdę pomaga budować napięcie.

Stan techniczny gry nadal pozostawia jednak wiele do życzenia. Owszem, w porównaniu z wcześniejszymi wersjami Outer Gods działa znacznie stabilniej, ale wciąż zdarzają się przycięcia i poważne spadki liczby klatek — szczególnie na otwartych obszarach.

Wczesny dostęp rozpoczął się 14 kwietnia 2025 roku, a podczas prac nad grą ukazało się kilka dużych aktualizacji.

Jeszcze przed premierą twórcy dodali nowe części posiadłości, piwnicę i kryptę, rozbudowali zestaw zadań i postaci fabularnych, a także wprowadzili nowych przeciwników. Aktualizacje wpłynęły również na balans walki i system zapisu.

Najważniejsze zmiany w wersji 1.0 dotyczą doprowadzenia przygody do logicznego końca. Dodano obszerny epizod fabularny, dodatkowe zagadki, artefakty, broń, przepisy rzemieślnicze, przeciwników i bossa. Biorąc pod uwagę wszystkie aktualizacje, gra wydaje się niemal dwukrotnie większa niż w chwili premiery we wczesnym dostępie.

Ogólnie rzecz biorąc, pełna wersja rozwija założenia twórców i ledwie próbuje wyjść poza ich ramy. Wszystkie zmiany wprowadzane do wersji premierowej mają charakter horyzontalny i służą rozbudowie istniejącej zawartości.

Stygian: Outer Gods przyciąga przede wszystkim atmosferą i realiami. Przyjemnie — i zarazem niepokojąco — jest eksplorować opuszczone budynki, szukać wskazówek, rozwiązywać zagadki Kingsport i stopniowo odkrywać, jak osobista historia głównego bohatera łączy się z nadciągającą katastrofą. Mechaniki survivalowe uzupełniają eksplorację, zmuszając do oszczędzania amunicji, pilnowania stanu postaci i zastanawiania się, kiedy lepiej podjąć walkę, a kiedy się wycofać. Elementy RPG i artefakty dają pewną swobodę rozwoju, a fabuła wciąga i intryguje. Niestety, grze nie brakuje niedoróbek. System walki bywa nieporadny, mechanika skradania nie została w pełni dopracowana, a problemy techniczne wciąż dają o sobie znać. Fani rozbudowanych gier RPG nie powinni też oczekiwać złożonego systemu rozwoju, a miłośnicy czystego horroru — nieustannego poczucia bezradności: Outer Gods próbuje połączyć kilka gatunków naraz. Miejscami powtarza też własne pomysły. Stygian: Outer Gods to nietuzinkowa produkcja dla osób, które bardziej niż strzelanie do potworów cenią odkrywanie mistycznych tajemnic i swobodę eksploracji. Nie jest bezdyskusyjnym arcydziełem ani rewolucją gatunku, ale ma własną atmosferę i wciągające mechaniki.