Crusader Kings 3

Crusader Kings 3 — kontynuacja serii globalnych strategii Paradox o średniowieczu. Przy tworzeniu uwzględniono historycznie wiarygodne zwyczaje i obyczaje narodów, które żyły od IX do XV wieku, ale z dodatkiem nowoczesnych wyobrażeń o świecie, takich jak równość i tolerancja.

Przez 600 lat gracz zarządza dynastią władców wybranego państwa i poprzez nich może zrealizować każdą fantazję, którą tylko potrafi wymyślić. Wszystko dzięki rozbudowanej komponentowi RPG, obejmującej relacje z krewnymi, małżeństwo i dziedziczenie, intrygi i zdrady, dyplomację i handel.

Mapa Crusader Kings 3 przypomina mapę z drugiej części ze wszystkimi DLC, ale jest większa i zaczyna się na wschodnim wybrzeżu Atlantyku, kończąc w Syberii i Indiach. Przy premierze zawierała całą Europę oraz południowo-zachodnią część Rosji, terytoria Azji aż po Mongolię i Bengal, północną część Afryki. Z czasem do gry dodano nowe regiony.

Mapa odzwierciedla aktualne układy polityczne, kulturowe i religijne, które z czasem dynamicznie się zmieniają, bez udziału gracza. Trzeba regularnie sprawdzać sytuację i korygować plany. Tak, słaby feudał może poprzez udane małżeństwo lub dyplomację znaleźć się pod skrzydłami potężnego imperium, po czym będzie go trudno wyeliminować.

Po raz pierwszy w serii pojawiły się posiadłości baronów, ale jedyną niepodzielną jednostką świata gry wciąż są hrabstwa, od których można zacząć grę. Struktura ziem nie zmieniła się: hrabstwa wchodzą w skład księstw, te — w królestwa, a nad królami stoją cesarze.

W duchu grand-strategii Paradox, akcja Crusader Kings 3 toczy się na globalnej mapie w czasie rzeczywistym, a nie turowo jak w Total War. Przy tym nie ma części RTS z bitwami jednostek i armii na mapie, wojny uproszczono do okna dialogowego i mocy bojowej oddziałów, określanej na podstawie ich typu.

Złożona i skomplikowana rozgrywka opiera się na najlepszych mechanikach globalnych strategii i gier RPG, koncentrując się nie tylko na zewnętrznej ekspansji, ale także na sprawach wewnętrznych. Ponieważ wydarzenia CK3 obejmują 600 lat, gracz przewodzi całej dynastii, a nie efemerycznemu państwu, a jego celem jest przetrwać jak najdłużej, eliminując niepożądanych, tworząc sojusze i uczestnicząc w wojnach.

Każda postać w dynastii generuje realistyczny zestaw ambicji i parametrów, a także charakter, któremu pozostają wierne do końca życia. Zarządzanie życiem osobistym władcy i jego potomków to ważny aspekt rozgrywki, gracz przeprowadza swoistą selekcję, decydując, kogo z kim ożenić i kto odziedziczy tron, a po śmierci powtarza cykl z jego potomkami.

Im wyższe wskaźniki obecnego pokolenia, tym lepsza będzie genetyka następnego i tym więcej osiągną. Powiedzmy, że za pięknego księcia chętniej wyjdzie za mąż córka sąsiedniego króla, co pozwoli zawrzeć sojusz i połączyć dwa państwa.

Odgrywanie ról w CK3 poprawiono mechaniką stresu: gdy gracz podejmuje decyzję, która jest sprzeczna z charakterem postaci, poziom stresu tej postaci wzrasta. Im większy stres, tym gorzej czuje się władca: wybucha, wszczyna awantury, a nawet może przedwcześnie odejść z tego świata.

System mentorstwa pozwoli na szkolenie niezdarnego potomka, a w momencie zdobycia tronu otworzy jak najwięcej umiejętności w stylu życia. Ostatnie to nowa mechanika, przedstawiona w pięciu gałęziach: dyplomacja, wojskowość, zarządzanie, intrygi i nauka. Im więcej postać ma umiejętności w danej dziedzinie, tym łatwiej zrealizować odpowiednie plany.

Na przykład król-wojownik szybko rozszerzy granice państwa, ale na jego miejsce musi przyjść dyplomata, który uspokoi sąsiadów i zawrze pokój z wrogami. Następnie może być potrzebny król, który poprawi finanse i wzmocni pozycję swojego rodu, po czym władca-naukowiec pomoże w skoku w rozwoju naukowym.

Relacje w dynastii to ważna część rozgrywki. Często przekaz władzy z ojca na syna się wydłuża — niezadowoleni krewni mogą się zjednoczyć i spróbować zabić prawowitego dziedzica lub zdobyć jego tron. Walka o władzę toczy się również w ukryciu, poprzez intrygi, zbieranie kompromitujących materiałów lub morderstwa. To samo można robić na zewnątrz, organizując tajne operacje i wysyłając zabójców do przedstawicieli konkurencyjnych dynastii.

W Crusader Kings 3 nie ma określonej fabuły, którą gracz przechodzi, na czym gra się kończy. Zamiast tego — duży zestaw losowych sytuacji (wiele z nich się nie powtarza), rozwiązując które gracz sam pisze swoją fabułę. Na początku proponuje się wybór jednej z sześciu kampanii, które określają trudność, punkt startowy i datę rozpoczęcia — lata 867 lub 1066, w pozostałych aspektach wszystko jest takie samo.

Rozwijać państwo można za pomocą budowy, badań, wzmacniania władzy, zmiany kultury i religii. Tak więc wiele zależy od wyboru między plemiennym, klanowym lub feudalnym rodzajem rządów, z każdym z własnymi plusami i minusami.

W razie chęci można zmienić religię, tworząc własną herezję i ustalając jej cechy, na przykład zezwalając na kanibalizm lub ogłaszając cudzołóstwo jako dobroczynność. Podobnie z kulturą: zestaw zwyczajów i tradycji narodu można zreformować, przyzwyczajając go do czegoś nowego. Prawda jest też odwrotna — zdobywając prowincję, gracz może narzucić swoją religię i kulturę, ale może to wywołać niezadowolenie.

Armia uległa zmianie. Teraz składa się z milicji i profesjonalnych żołnierzy, a ci i ci mogą być w różnych rodzajach wojsk. Im wyższe umiejętności bojowe żołnierzy, tym lepiej, otwiera to możliwość awansu do określonego oddziału, na przykład rycerzy. Gracz sam decyduje, kogo wynająć, dzięki czemu skład armii jest lepiej regulowany.

Jeśli gracz umiejętnie rozwiązuje problemy wewnątrz dynastii i skutecznie rozwija państwo, to jego dynastia zdobywa wskaźnik znaczenia, swoisty poziom rozpoznawalności wśród innych państw. Za co łatwiej prowadzić dyplomację, zawierać małżeństwa, a wazale stają się bardziej lojalni i nie palą się do wbijania noża w plecy.

Zresztą, CK3 jest na tyle elastyczna, że całą partię można cicho spędzić w kącie, prowadząc swoich feudałów na polowanie, na pijatyki i spokojnie się rozwijając, podczas gdy inni organizują krwawą łaźnię.