Disco Elysium

Tekstowa RPG z izometryczną kamerą i interfejsem point-and-click Disco Elysium zdobyła światowe uznanie dzięki fabule i niezwykłemu odgrywaniu ról. Gracze czeka skomplikowany detektyw z półgodzinnymi dialogami, niespodziewanymi zwrotami akcji i różnorodnym przechodzeniem każdej sceny. Nie ma systemu walki, jak w nowoczesnych RPG. Wszystkie działania w grze i walki odbywają się przez dialogi i testy umiejętności, a cechą charakterystyczną Disco Elysium stały się spory umiejętności bohatera w jego głowie.

Podstawą gry jest wymyślona przez Roberta Kurwica fantastyczna rzeczywistość Elysium, w której życie istnieje tylko na Izolach (wyspach i archipelagach), oddzielonych Szarością (wszechpożerającą Nic), przez którą można jednak podróżować z ryzykiem dla życia. Izole są gęsto zaludnione przez ludzi, których wygląd i kultura czerpią z Anglików, Niemców, Francuzów, Chińczyków, Koreańczyków i innych narodów.

Ludzkość w Elysium przeszła etapy rozwoju podobne do ziemskich, ale sam proces przebiegał inaczej, dlatego pistolety, prymitywne motory i balony powietrzne współistnieją z energią atomową, łącznością radiową, elektroniką i komputerami. Społeczeństwo, po wiekach feudalizmu, tętni nowymi prądami politycznymi: anarchizmem, demokracją, komunizmem, libertarianizmem i faszyzmem.

Gracz trafia do Revachol: niegdyś potężnego miasta-państwa, które miało wpływ na całe Elysium, ale zostało zniszczone w trakcie wojny domowej i następującej po niej długotrwałej okupacji zagranicznej. Po dziesięcioleciach masowych represji, tłumienia opozycji i surowej kontroli policyjnej, kwitnąca metropolia zamieniła się w ruiny.

Portowa dzielnica Martinez, w której toczy się akcja Disco Elysium, nie jest wyjątkiem. Kryminalne gangi, prywatne armie korporacyjne, tłumy narkomanów, stada dzikich zwierząt, gnijące resztki fabryk i rozpadające się getta z milionami mieszkańców — to tutaj codzienny widok. Lokalne milicje, w których szeregach znajduje się główny bohater, ledwo rozwiązują 10% przestępstw.

Otwartego świata jako takiego nie ma. Martinez przedstawia wiele małych lokacji, które stanowią statyczne tło dla narracji (nawet jeśli wszystko wygląda jak akwarela). Zadaniem gracza jest rozejrzenie się po lokacji, kliknięcie w każdy punkt zainteresowania i nie przegapienie szczegółów. Dokładne badanie świata bardzo pomoże, ponieważ w miarę postępu otwierają się nowe lokacje, a w już zbadanych coś może się zmienić.

Disco Elysium wiele czerpie z RPG starej szkoły. Jej mechanika ról opiera się na porównywaniu umiejętności bohatera i warunków dialogu lub sytuacji, aktywne i pasywne testy odbywają się nieustannie. Przy niskich statystykach w dialogu po prostu nie pojawią się dodatkowe opcje, albo bohater nie zauważy ważnych szczegółów.

Ale nawet przy wysokich parametrach istnieje szansa nie zdać testu — za każdym razem rzucany jest kostką, co dodaje niepewności. Dodatkowo, wraz ze wzrostem umiejętności łatwiej złapać negatywny efekt, na przykład paranoję. Jednak niepowodzenie testu, dzięki wysiłkom zespołu scenarzystów, po prostu otwiera inne możliwości rozwoju wydarzeń, dlatego nie jest postrzegane z odrazą.

Postać ma ekwipunek, do którego trafiają notatki, dowody i różne przedmioty z pozytywnymi i negatywnymi bonusami do umiejętności, takie jak substancje szkodliwe i odzież. Ostatnia z nich to rodzaj ekwipunku, który pozwala dostosować statystyki do bieżących potrzeb i po prostu wyglądać stylowo.

Od początku do końca gry trzeba nieustannie podejmować decyzje, co wpłynie zarówno na dalszy rozwój wydarzeń, jak i na zakończenie. Jest ich 15, ale tylko 1 finał jest piękny i właściwy, wszystkie pozostałe przedwczesne. Jak dokładnie wykonywać zadania, gracz decyduje sam — przekonywać w dialogach, wdawać się w bójki lub cicho zbierać dowody.

Detektyw Harry Dubois przybywa do Martinex z zadaniem zbadania dziwnego morderstwa. Prawie rozwiązując sprawę, nagle przeżywa kryzys życiowy, popada w głęboką alkoholizm, z którego wychodząc, nie pamięta nic, poza umiejętnością komunikacji. Od tego momentu zaczyna się gra.

Dubois musi nie tylko ponownie rozwiązać sprawę (główny quest), ale także odzyskać pamięć, a także zrozumieć, co tak naprawdę dzieje się w Martinex. Jest wystarczająco dużo zadań pobocznych, są różnorodne: nieszczęśliwe życie samego Harry'ego, walka polityczna w Revachol, wybryki paranormalne, i pod względem opracowania nie ustępują głównym.

System rozwoju Metric oferuje 24 umiejętności, które obejmują większość typowych działań detektywa: od burzy mózgów zebranych dowodów po banalne przesłuchanie z zacięciem. Wszystko to opiera się na 4 podstawowych cechach (siła, motoryka, inteligencja i dusza), a w każdej z nich znajduje się linia 6 właściwości. Dlatego każdy zdobyty punkt rozwoju wiele zmienia.

Surowe liczby to nie wszystko, ponieważ każda umiejętność to swoisty doradca w głowie Duboisa, z możliwością wtrącenia się w dialog lub sytuację. „Empatia” zasugeruje, aby nie naciskać na rozmówcę, „Dramat” zauważy kłamstwo, „Logika” poprosi o doprecyzowanie szczegółów. Często ta czy inna umiejętność pojawia się w najbardziej nieoczywistych sytuacjach, ponieważ gra nieustannie przeprowadza testy.

Nowością Disco Elysium jest cała mechanika odpowiedzialna za myślenie. W głowie Duboisa ciągle krążą myśli, pojawiają się po dialogach i analizach wizualnych, lub w trakcie sporu umiejętności między sobą. Myśl można przemyśleć, umieszczając ją w specjalnym slocie w „gabinecie myśli”.

Gdy myślenie działa, bohater zyskuje jeden perk, a gdy rozwój myśli się kończy, zmienia się na inny. Z góry nie wiadomo, co zawiera myśl, więc Harry może zacząć z bonusem, a na końcu natknąć się na karę i ciężką depresję. To ostatnie z kolei otworzy osobne zadanie. Myśli można zarówno przyjmować, jak i odrzucać, wydając na to punkty rozwoju.

Bazą narracji Disco Elysium jest świat pełen problemów (spowodowanych życiem w nędzy i zniszczeniu) oraz sprzeczności (politycznych, ekonomicznych, etnicznych, językowych i innych) społeczeństwa, utkwionego na poziomie lat 70. XX wieku. Nadbudową fabuły jest system ról.

Razem stworzyli fascynującą i dopracowaną „żywą historię”, której wszystkie aspekty można dostrzec dopiero przy trzecim przejściu. I przy tym żadnego znienawidzonego „ratowania świata”, to czysto lokalna historia. Narracja jest tak przemyślana, że postacie i sytuacje odpowiednio dostosowują się do builda głównego bohatera i jego decyzji.

Idealista znajdzie wszystkie dowody, ukarze wszystkich winnych i przy aplauzie kolegów rozwiąże sprawę, jednocześnie zdobywając wsparcie wielu miejscowych mieszkańców. Anarchista natomiast pokłóci się z połową postaci, ale nawiąże nowe przyjaźnie wśród rasistów i alkoholików, a także zostanie wyrzucony z policji za współpracę z przestępczością i łapówki.

Przy tym, niezależnie od tego, jak postać się zachowuje, zawsze dotrze do finału, samodzielnie lub napędzana przez grę, ponieważ główny wątek fabularny właściwie się nie zmienia. Z kolei w każdym innym aspekcie każde przejście będzie unikalne. Ale trzeba będzie czytać. Dużo czytać. Może to zrekompensować styl o niezwykłej sile: zwykłe frazy potrafią doprowadzić do łez swoją głębią i emocjonalnością.